Ruchome protezy zębowe
Dlaczego warto uzupełnić brakujące zęby?
Ruchome protezy zębowe to uzupełnienia, które pacjent sam zakłada i wyjmuje. Stosuje się je przy rozległych brakach, których nie da się uzupełnić mostem, oraz przy całkowitym bezzębiu.
W gabinecie Stomatologia Rainer&Łukoszko w Rzeszowie wykonujemy protezy akrylowe (całkowite i częściowe), szkieletowe, elastyczne i szkieletowe na zatrzaskach, protezy natychmiastowe oraz naprawiamy i podścielamy protezy użytkowane przez pacjentów.
Luka po zębie nie jest tylko problemem estetycznym. Zęby sąsiednie przechylają się w jej stronę, a zęby przeciwstawne wysuwają się, szukając kontaktu. Zmienia się zgryz, co może prowadzić do przeciążenia stawów skroniowo-żuchwowych i nadmiernego ścierania zębów. Przy rozległych brakach pacjent gorzej rozdrabnia pokarm, a w miejscu utraconych zębów stopniowo zanika kość.
Jakie są rodzaje ruchomych protez zębowych?
| Rodzaj protezy | Materiał | Czym się trzyma | Dla kogo |
|---|---|---|---|
| Akrylowa całkowita (osiadająca) | akryl | przyssanie do podłoża | całkowity brak zębów |
| Akrylowa częściowa | akryl + metalowe klamry | klamry na zębach własnych | braki częściowe, rozwiązanie ekonomiczne lub tymczasowe |
| Szkieletowa | metalowy szkielet + akryl | klamry i ciernie | rozległe braki częściowe, cienka i stabilna |
| Elastyczna / acetalowa | tworzywo elastyczne | klamry w kolorze dziąseł | braki częściowe, alergia na metal, estetyka |
| Szkieletowa na zatrzaskach | szkielet + korony z zaczepami | zatrzaski, zasuwy, zamki | pełna estetyka i stabilność bez widocznych klamer |
| Natychmiastowa | akryl | przyssanie / klamry | zakładana zaraz po usunięciu zębów |
- Protezy akrylowe całkowite (osiadające) – przy całkowitym bezzębiu. Opierają się wyłącznie na błonie śluzowej i kości wyrostka; proteza górna trzyma się dzięki przyssaniu do podniebienia. Akryl odtwarza zarówno zęby, jak i dziąsła. Efekt leczenia pokazujemy w przypadku proteza całkowita osiadająca →
- Protezy akrylowe częściowe – najprostsze i najtańsze uzupełnienie częściowych braków, utrzymywane metalowymi klamrami na zębach własnych. Często pełnią rolę protezy tymczasowej.
- Protezy szkieletowe – przy brakach zbyt rozległych na most. Oparte na cienkim metalowym szkielecie z klamrami i cierniami, które przenoszą siły żucia na zęby własne. Są znacznie cieńsze od akrylowych i zajmują mniej miejsca w jamie ustnej, dlatego łatwiej się do nich przyzwyczaić.
- Protezy elastyczne i acetalowe – wykonane z tworzywa odpornego na pęknięcia, z klamrami w kolorze dziąseł zamiast metalowych. Są cienkie, lekkie i nie wywołują reakcji u osób uczulonych na metal. Jak wyglądają w praktyce, pokazujemy w przypadku elastyczne protezy bezklamrowe →
- Protezy natychmiastowe – wykonywane jeszcze przed usunięciem zębów i zakładane zaraz po ekstrakcji, dzięki czemu pacjent ani dnia nie zostaje bez zębów. Po wygojeniu dziąseł zastępuje się je protezą docelową albo podściela.
Proteza szkieletowa bezklamrowa na zatrzaskach i zasuwach
Proteza szkieletowa bezklamrowa to proteza, w której widoczne metalowe klamry zastąpiono precyzyjnymi elementami zaczepowymi – zatrzaskami, zasuwami lub zamkami ukrytymi w koronach protetycznych. Rozwiązanie wymaga przygotowania zębów sąsiadujących z brakiem pod korony, ale w zamian proteza jest dla otoczenia niewidoczna.
- pełna estetyka – brak widocznych elementów metalowych;
- lepsza stabilizacja – zaczepy mocniej utrzymują protezę podczas jedzenia i mówienia;
- wyższy komfort niż przy klasycznej protezie szkieletowej na klamrach.
Korony pod zaczepy wykonujemy w ramach uzupełnień stałych. Przykład leczenia: proteza szkieletowa na zatrzasku → Połączenie koron z protezą elastyczną pokazuje przypadek korony porcelanowe i proteza elastyczna bezklamrowa →
Jak przebiega wykonanie protezy ruchomej?
- Konsultacja – badanie, zdjęcia RVG, wybór rodzaju protezy.
- Wyciski -przy protezach całkowitych zwykle dwuetapowe (wstępny i czynnościowy).
- Ustalenie zgryzu – rejestracja wysokości i ustawienia żuchwy, dobór kształtu i koloru zębów.
- Przymiarka – zęby ustawione w wosku; pacjent widzi efekt przed wykonaniem ostatecznej protezy.
- Oddanie protezy i instruktaż użytkowania.
- Wizyty kontrolne – korekta miejsc, które uciskają; pierwsze zwykle po kilku dniach.
Naprawa, podścielanie i wymiana protez
Pękniętą protezę, odłamany ząb albo luźną płytę można zwykle naprawić bez wykonywania nowej protezy. Po pobraniu wycisku pracownia protetyczna skleja złamania, dostawia zęby (np. po utracie kolejnego zęba własnego) i podściela protezę, która przestała przylegać z powodu zaniku kości. Protezę akrylową warto wymieniać średnio co 5 lat. Dłużej noszona, nieprzylegająca proteza przyspiesza zanik wyrostka.
Protezy ruchome całkowite, szkieletowe i elastyczne wykonuje w gabinecie lek. dent. Monika Szar-Łukoszko, która ukończyła m.in. kurs z protez całkowitych,
a także lek. dent. Agnieszka Rainer. Przy każdej protezie liczy się nie tylko wygląd, ale też to, czy pacjent może w niej normalnie gryźć i mówić.
Najczęściej zadawane pytania z zakresu ruchowych protez zębowych:
W Stomatologii Rainer&Łukoszko oferujemy szeroki zakres rozwiązań protetycznych dopasowanych do potrzeb i budżetu pacjenta. Wykonujemy tradycyjne protezy akrylowe (całkowite i częściowe), nowoczesne protezy szkieletowe, które są cieńsze i bardziej komfortowe, oraz protezy elastyczne (acetalowe/nylonowe), charakteryzujące się wyższą odpornością na złamania i lepszym dopasowaniem estetycznym.
Adaptacja to kwestia indywidualna, zazwyczaj trwa od kilku dni do kilku tygodni. W tym czasie pacjent uczy się na nowo gryźć, mówić i połykać. Początkowo może pojawić się zwiększone wydzielanie śliny lub niewielki dyskomfort. Kluczowe są wizyty kontrolne w naszym gabinecie w celu ewentualnej korekty („podpiłowania”) protezy, aby idealnie przylegała do tkanek miękkich bez powodowania otarć.
Prawidłowo wykonana i dopasowana proteza powinna stabilnie utrzymywać się na podłożu. W przypadku protez częściowych stabilizację zapewniają klamry na zębach własnych. Przy bezzębiu proteza górna trzyma się dzięki zjawisku przyssania. Jeśli pacjent odczuwa brak stabilności, rozwiązaniem mogą być kleje mocujące lub – co rekomendujemy jako najtrwalszą opcję – stabilizacja protezy na implantach.
Protezę należy czyścić po każdym posiłku za pomocą specjalnej szczoteczki do protez i delikatnego środka myjącego (np. szarego mydła lub specjalistycznych past do protez). Odradzamy używanie zwykłych past do zębów, które mogą porysować materiał. Na noc protezę najlepiej przechowywać „na sucho” w wentylowanym pojemniku, po uprzednim dokładnym osuszeniu, co zapobiega rozwojowi grzybicy jamy ustnej.
Zaleca się wymianę protezy co 5 lat. Wynika to z faktu, że z upływem czasu dziąsła i kość wyrostka zębodołowego ulegają zanikowi (zanik z ucisku), co powoduje, że proteza przestaje pasować. Luźna proteza nie tylko utrudnia jedzenie, ale też przyspiesza zanik kości. Regularne przeglądy stomatologiczne w naszym gabinecie pozwalają ocenić, czy proteza nadaje się do tzw. podścielenia, czy wymaga już wymiany.
Jeśli zęby filarowe są zdrowe, a braków jest niewiele, zwykle lepszym wyborem jest most. Nie trzeba go wyjmować, a siły żucia rozkładają się jak przy własnych zębach. Protezę ruchomą wybieramy przy rozległych brakach i bezzębiu. Porównanie: proteza zębowa stała czy ruchoma →
